Memorandum 2014 - Lokale verankering, autonomie en deugdelijk bestuur

3.  Lokale verankering, autonomie en deugdelijk bestuur

 

De Vlaamse Havencommissie vraagt om de lokaal verankerde, autonome bestuursvorm te bevestigen als de meest doelmatige. Uitgaande van het lokale bestuursmodel kunnen samenwerkingsverbanden tussen de Vlaamse havens op verschillende vlakken belangrijke synergiën vormen. Alle havenbedrijven respecteren de principes van deugdelijk bestuur. Binnen deze principes is de opname van externe expertise in Raden van Bestuur van de havenbesturen belangrijk.
De Gewestelijke Havencommissaris vervult een brugfunctie tussen de havenbesturen enerzijds en de Vlaamse Overheid anderzijds. De Vlaamse Havencommissie vindt het wenselijk dat deze brugfunctie in twee richtingen werkt.   

De Vlaamse havens opereren in een mondiale context. Dat de Noordwest?Europese havens wereldwijd tot de meest performante havens behoren, heeft in belangrijke mate te maken met hun lokale bestuursvorm. In de Hanseatische traditie kreeg de havenontwikkeling vorm op basis van een directe, lokale dialoog tussen havenbesturen en havengebruikers. De uitbouw van infrastructuur beantwoordde aan de noden en behoeften die werden gedetecteerd in functie van opportuniteiten op de commerciële markt. Dit lokale bestuursmodel van Vlaanderen is een voorbeeld voor landen met een centraal georganiseerde havenstructuur.

De havenbedrijven passen de principes van deugdelijk bestuur (“corporate governance??) toe. Met deugdelijk bestuur wordt een maatschappelijk verantwoord gedrag binnen de ondernemingen beoogd. Dit omvat een hele reeks bekende principes, waarbij de samenstelling en de verantwoordelijkheden van de Raad van Bestuur belangrijke punten zijn. Wat de samenstelling betreft is de toevoeging van externe bestuurders (experten die dus niet tot het management of de controlerende aandeelhouders behoren) een essentiële voorwaarde voor deugdelijk bestuur. 

Uitgaande van het lokale bestuursmodel kan een samenwerking tussen de Vlaamse havens op verschillende vlakken belangrijke synergiën creëren. In de afgelopen jaren is er op verschillende vlakken samengewerkt tussen de Vlaamse havenbedrijven in het kader van het Flanders Port Area project en op termijn worden bijkomende samenwerkingsprojecten, zoals tussen Vlaamse en buitenlandse havens, of tussen havens en andere instanties, verwacht. Ook bredere internationale samenwerkingsverbanden bieden kansen op de realisatie van een efficiënter en duurzamer transportsysteem. Het is hoe dan ook belangrijk dat er met de samenwerking een gemeenschappelijk nut wordt nagestreefd en bereikt.

De eenheid van beheer binnen één havengebied staat voorop. De lokale verankering kan worden verbreed en verdiept. Elke haven bekleedt zijn eigen plaats in het transportsysteem en draagt op zijn eigen wijze bij aan de versterking van het economisch weefsel. Elk havenbestuur dient dus vanuit die specificiteit invulling te geven aan boven genoemde opdracht en het Vlaams havenbeleid dient rekening te houden met het aanwezige reliëf.

De Havencommissaris moet een belangrijke rol kunnen spelen in de verhoudingen tussen het Vlaamse Gewest (Regering en administratie) en de Vlaamse havens. De Havencommissaris is de vertrouwensfiguur die de toepassing van het Havendecreet naar zowel de letter als de geest dient te garanderen en die het bestaan van gezonde concurrentieverhoudingen tussen de Vlaamse havens (Code of Conduct) bewaakt. De Havencommissaris vervult zijn decretale rol om te waken over de correcte naleving van het Havendecreet door het voeren van een correct en onafhankelijk toezicht, en dit zowel in de richting van de Havenbesturen als in de richting van de Vlaamse administratie.