Memorandum 2014 - ICT en trade facilitation

10. ICT en trade facilitation in de Vlaamse havens

10.1. Cargo Community System (CCS)

De Vlaamse Havencommissie vraagt de Vlaamse Regering om ook in de volgende legislatuur het Cargo Community System (CCS) als overlegplatform tussen de Vlaamse overheid, havenbesturen, douane en private haven- en logistieke operatoren, voluit te blijven steunen. Er moet gestreefd worden naar een geïntegreerd ICT netwerk voor havens en logistiek. Digitalisering van de administratieve verrichtingen en dus vermindering van de administratieve last voor de gebruikers is een belangrijke doelstelling.

De Vlaamse havens werken reeds goed samen inzake IT-toepassingen ter ondersteuning van hun operationele processen. In functie van de nautische keteninformatiestromen zijn de lokale havensystemen (APICS, Enigma, Ensor, Zedis) via het Central Bro-ker System (CBS) al langer op elkaar afgestemd. Sinds 2009 beschikt Vlaanderen met het Cargo Community System (CCS) over een uniek overlegplatform waarin naast de Vlaamse overheid, havenbesturen en douane, ook de private haven- en logistieke spelers vertegenwoordigd zijn. CCS wil met geconcerteerd overleg de havengerelateerde goederenstromen en businessprocessen met havenbrede IT-applicaties faciliteren. CCS werkt met een sterk governance model dat waakt over de neutrale benadering. CCS maakt maximaal gebruik van bestaande systemen en applicaties en wil deze zo goed mogelijk (her)gebruiken in een community-context. Het principe hierbij is dat de door een lokaal Port Community System (PCS) ontwikkelde IT-applicaties worden opengesteld voor andere geïnteresseerde havens. Zo werd op Vlaams niveau het douane-exportproces voor containers en ro/ro geautomatiseerd. Andere projecten zijn in voorbereiding. CCS wil verder evolueren in haar rol als platform om behoeften in kaart te brengen en om de samenwerking tussen overheid en privé inzake digitalisering van administratieve verplichtingen met betrekking tot het logistieke proces te bevorderen. De ambitie moet zijn om alle bij het logistieke proces betrokken partijen te koppelen. De strategische uitbreiding van de scope van CCS naar spoorvervoer en de binnenvaart en de vaarwegbeheerders kadert in deze opstelling.

10.2. National Single Window en gecoördineerd/geïntegreerd grensbeheer

De Vlaamse Havencommissie vraagt om het “single window??-principe als basis-uitgangspunt te erkennen. De door Europa tegen juni 2015 voorgeschreven “maritime single window?? moet op termijn de rol opnemen van “national single window?? voor geïntegreerd grensbeheer. De lokale Port Community Systemen vormen de “gateways?? tot deze Maritime & National Single Window. Gezien de toegevoegde waarde en het belang van de haven- en logistieke sector, moet Vlaanderen het nodige doen om maximaal te wegen op het federale beleid m.b.t. geïntegreerd grensbeheer en moet ze haar eigen betrokken diensten en departementen aanmoedigen tot actieve deelname en medewerking.

Port community systems zijn via het Central Broker System (CBS) de toegangspoorten tot de “national maritime single window??. Dergelijk “enig venster?? wordt door EU-richtlijn 2010/65 verplicht tegen juni 2015 voor wat de meldingsformaliteiten voor schepen be-treft. De bedoeling is dat deze “maritime single window?? evolueert naar een “national single window??, gekoppeld aan de initiatieven van de douane met betrekking tot gecoordineerd grensbeheer, waarbij de diverse autoriteiten/instanties (douane, FAVV, …) hun controles aan de buitengrenzen op elkaar afstemmen waardoor de administratieve last voor de gebruiker tot een minimum herleid wordt. De rol van de lokale port com-munity systemen als gateways naar het maritime en national single window dient hierbij erkend.

In 2012 werd vorm gegeven aan het concept gecoördineerd grensbeheer als een verregaande vorm van samenwerking tussen de verschillende controlerende en vergunningverlenende instanties (op federaal en gewestelijk niveau) die betrokken zijn bij het grensoverschrijdend vervoer van goederen.

Gecoördineerd grensbeheer kan opgedeeld worden in twee grote blokken, nl. ‘national single window’ en ‘one-stop-shop’. Beide onderdelen dragen bij aan een efficiëntere, snellere en meer betrouwbare logistieke keten en versterken als dusdanig de concurrentiepositie van de zeehavens. National single window houdt in dat meldingen/aangiftes slechts één keer en op elektronische wijze moeten ingestuurd worden. One-stop-shop staat voor een rationalisering, afstemming en coördinatie van de diverse toezichts- en controletaken aan de buitengrenzen door de verschillende overheidsdiensten. Concreet houdt dit in dat goederen slechts één keer op één locatie worden gecontroleerd. Onderliggend vereist dit een afstemming tussen de verschillende overheden betreffende risicoanalyse, delegatie van bevoegdheden, uitwisselen van controleresultaten enz. Dit concept moet verder uitgewerkt worden door de nieuwe regeringen op federaal en gewestelijk niveau. Ook Vlaanderen heeft een aantal diensten en departementen die betrokken zijn, zoals b.v. OVAM.

10.3. Samenwerken in strijd tegen cybercrime

Cybercrime is een algemeen probleem dat sinds enkele jaren ook in havens zijn intrede heeft gedaan. Vlaanderen en de havenbedrijven moeten samenwerken met alle mogelijke andere bestuursniveaus en overheden (van lokaal tot EU, Defensie en NAVO) om cybercrime in te dijken.