Tonnenmaatrecht is een onderdeel van de havenrechten, ook nog zeescheepvaartrechten genoemd. Het tonnenmaatrecht is een ondeelbare vergoeding berekend op basis van de tonnenmaat van het schip. Het tonnenmaatrecht omvat meestal ook het verblijf van een bepaalde periode (bijvoorbeeld 14 dagen) in de haven. Als grondslag voor de berekening van het tonnenmaatrecht geldt meestal de brutotonnenmaat van het zeeschip: grootheid zonder dimensie, gebruikt als eenheid van de inhoud van de zeeschepen, zoals deze blijkt uit de internationale meetbrief die in het land van registratie van het zeeschip volgens de bepalingen van het Internationaal Verdrag betreffende de meting van schepen, opgemaakt in London op 23 juni 1969, is afgegeven, of zoals blijkt uit het "Lloyd's Register of Shipping". De uitdrukking eenheid van de brutotonnenmaat wordt conventioneel afgekort tot "BT". Dikwijls wordt voor roll-on/roll-off-schepen een speciaal tonnenmaatrecht toegepast omdat dit soort schepen een uitzonderlijke grote BT heeft in vergelijking met andere scheepstypes.